Pobieranie materiału

1. Naczelna zasada: badanie materiału pochodzącego od zwierząt powinno być wykonywane w laboratorium weterynaryjnym.

Tylko laboratoria weterynaryjne:
• stosują metody sprawdzone na materiale zwierzęcym
• zatrudniają weterynaryjnych diagnostów laboratoryjnych znających specyfikę materiału pochodzącego od zwierząt i posiadających wiedzę ułatwiająca wybór najlepszych wskaźników zmian w poszczególnych narządach u różnych gatunków zwierząt
• posiadają aparaturę umożliwiającą zmianę zakresu pomiaru w zależności od cech materiału badanego zwierzęcia, a także wartości referencyjne, uwzględniające rasę i wiek różnych gatunków zwierząt

2. Jak prawidłowo pobrać krew ?

Przygotowanie pacjenta:

• W dniu poprzedzającym unikać podawania nadmiaru wody i nietypowego pożywienia
• Nie pobierać krwi od zwierząt zmęczonych i silnie przestraszonych
• Pobierać krew na czczo, minimum 6 godzin od ostatniego karmienia, przed podaniem jakichkolwiek leków
• Przed badaniem profilu lipidowego zachować stałą dietę przez 2 tyg. oraz odstęp 14 godz. od ostatniego posiłku
• Przed badaniem krwi utajonej w kale stosować dietę bezmięsną przez 3 dni

Krew żylną do badania morfologicznego (minimum 20 ul) należy pobrać:

• Odrzucając pierwsze krople
• Do probówki z EDTA-K2/K3 (fioletowy korek) o pojemności 1 lub 2 ml
• Do kreski zaznaczonej przez producenta na probówce, nie więcej - bo powstaną skrzepy, nie mniej - bo nadmiar antykoagulantu uszkodzi krwinki
• Delikatnie przelewać ze strzykawki do probówki, by nie spowodować hemolizy
• Po zakorkowaniu zawartość wymieszać bardzo starannie, ale delikatnie - aby nie spowodować hemolizy
• Pozostawić probówkę w niskiej temperaturze pokojowej (180C)
• Zawiadomić laboratorium o konieczności odbioru próbki w czasie nie przekraczającym 2 godzin
• Próbka transportowana dłużej powinna być przechowywana w temp. +40C.
• Do badania morfologicznego można także pobrać krew włośniczkową, ale jest ona bardziej rozrzedzona

Krew do badania OB:

Przygotowanie pacjenta:

• Powinna być pobrana do probówki o pojemności 1 lub 2 ml na 3,2% cytrynian sodowy (czarny korek)
• Dopuszczane jest pobranie do probówki z EDTA-K2/K3 (razem z morfologią)
• Do badania OB potrzebne jest minimum 1 ml krwi

Krew do oznaczeń biochemicznych należy pobrać ”na skrzep”:

• Do czystej, suchej probówki (czerwony korek), nie mieszać, ustawić w pionie
• Delikatnie przelewać ze strzykawki do probówki, by nie spowodować hemolizy
• Po powstaniu skrzepu (ok. 15 min.) wstawić do lodówki (+40C).
• Do każdego badania biochemicznego potrzebna jest inna ilość surowicy: od 10 do 50 ul, stąd z 1 ml krwi po uzyskaniu maximum 300 ?l surowicy można wykonać 6 różnych oznaczeń
• Do badania glukozy krew powinna być pobierana na EDTA-K2 z fluorkiem sodowym (szary korek)
• Krew ”na skrzep” do oznaczenia stężenia bilirubiny należy chronić przed światłem

Krew do niektórych oznaczeń biochemicznych wykonywanych w osoczu wersenianowym należy pobrać tak, jak do badania morfologicznego (EDTA-K2/K3)

Krew do oznaczeń koagulogramu

• Do probówki z 1,7% cytrynianu sodowego (niebieski korek)
• Nie stosować opaski uciskowej

3. Jak prawidłowo pobrać mocz ?

• Do plastikowego sterylnego pojemnika jednorazowego użytku
• W ilości ok. 40 ml umożliwiającej dokładne wykonanie wszystkich oznaczeń
• Z pierwszej porannej mikcji, gwarantującej porównanie do wartości referencyjnych
• Najlepiej środkowy strumień

4. Jak prawidłowo pobrać płyn z jamy ciała oraz płyn mózgowo-rdzeniowy ?

• Jedna probówka: tak jak do badania biochemicznego (”na skrzep”)
• Zawiadomić laboratorium o konieczności odbioru próbki w czasie nie przekraczającym 2 godzin
• Próbka transportowana dłużej powinna być przechowywana w temp. +4C.

5. Jak prawidłowo pobrać wymaz do badania bakteriologicznego?

• Przed rozpoczęciem antybiotykoterapii lub 7 dni po jej zakończeniu
• Materiał ze zmian pobrać do wymazówki z podłożem transportowym i przekazać do badania.

6. Jak prawidłowo pobrać materiał do badania mykologicznego?

• Wyrwać kilkanaście włosów wraz z cebulkami z obrzeża zmian i/lub
• Zeskrobać, np. skalpelem naskórek bez naruszania ciągłości skóry
• Materiał (wraz ze skalpelem) umieścić w jałowym, zamykanym pojemniku

7. Jak prawidłowo pobrać kał do badania parazytologicznego?

• Kał należy pobrać przed rozpoczęciem leczenia
• Zebrać z kilku miejsc oddanego kału do sterylnego pojemnika jednorazowego użytku
• Pobierać trzykrotnie, najlepiej co drugi dzień
• Próbki przechowywać w lodówce w szczelnym pojemniku

9. Jak prawidłowo pobrać materiał do badania histopatologicznego?

• Ze zmienionych nowotworowo bardzo dużych części tkanki należy pobrać jej niewielkie fragmenty z kilku miejsc, najlepiej z tkanką otaczającą
• Niewielkie zmienione tkanki należy pobrać w całości wraz z tkanką otaczającą
• Bardzo małe fragmenty tkanki należy rozłożyć na bibułce i wraz z nią umieścić w formalinie
• Pobrany materiał umieścić w pojemniku z 4% formaliną (1cz. 37% paraformaldehydu + 9 cz. wody) i pozostawić na maximum 48 godzin w temp. pokojowej. Nie chłodzić!
• Objętość formaliny powinna być 20-krotnie większa od objętości wycinka
• Przy podejrzeniu zmian nowotworowych rozpoznawanych metodami immuno-histochemicznymi próbkę w formalinie można przechowywać tylko 24 godziny
• Materiał z biopsji cienko igłowej należy rozmazać na szkiełku podstawowym, wysuszyć i ew. pokryć preparatem Cytofix, zabezpieczając końce szkiełka przed sklejeniem przy pomocy plastra. Nie przechowywać!
• Materiał z biopsji grubo igłowej traktować jak mały fragment tkanki, rozłożyć na bibułce i umieścić w formalinie
• W razie wątpliwości skontaktować się z laboratorium

10. Każdą pobraną próbkę należy opisać:

Naklejka na pojemniku lub probówce winna zawierać

• imię i nazwisko właściciela
• gatunek, rasa, wiek zwierzęcia

Skierowanie do laboratorium

• imię i nazwisko właściciela
• gatunek, rasa, płeć – kastracja i wiek zwierzęcia
• data i godzina pobrania materiału
• pieczątka lecznicy i lekarza
• informacja o próbce: rodzaj materiału i antykoagulantu
• zlecenie
• uwagi: rozpoznanie i informacja o stosowanym leczeniu